“Iedereen heeft recht op regie over zijn leven”

11 oktober 2017
Mijn Eindhoven

“Iedereen heeft recht op regie over zijn leven”

Een gesprek met Renate Richters over armoede betekent: een gesprek met een gedreven wethouder over belemmeringen en kansen, over een weerbarstige praktijk en het oerwoud aan wet- en regelgeving, maar ook: over de mogelijkheid om, al is het soms maar in één individueel geval, het verschil te kunnen maken. “Het effect van armoede op het leven van mensen schokt me elke keer opnieuw.”

Woonbedrijf in gesprek met Renate Richters, GroenLinks-wethouder zorg, welzijn en armoedebestrijding. Onder haar verantwoordelijkheid valt WIJeindhoven, de organisatie die Eindhovenaren helpt bij het zoeken naar werk of uitkering, en ondersteunt met als doel hen zo veel mogelijk thuis te laten wonen.

Armoedebeleid
Ze komt uit Mierlo, vertelt ze, maar Eindhoven is altijd ‘haar stad’ geweest. Ze zag die stad de afgelopen twintig jaar groeien en veranderen, nieuwe allure en een nieuw zelfbewustzijn krijgen. Maar ze zag - en ziet - ook de andere kant. “Een toenemend aantal mensen moet een beroep doen op onze armoederegelingen omdat ze daarvan afhankelijk zijn. Gelukkig heeft Eindhoven al jaren een ruimhartig armoedebeleid.”

Meedoen
Ze heeft de cijfers paraat. Eindhoven telt ongeveer 19.000 huishouders die moeten rondkomen van een sociaal minimum – berekend op bijstandsniveau plus 20%. Steeds meer mensen hebben wel werk, maar zitten diep in de schulden en dus in de problemen. Ongeveer 18% van de Eindhovense kinderen groeit op in wat je een ‘armoedesituatie’ zou kunnen noemen. “Armoede is soms overerfbaar. Het is voor kinderen en jongeren heel moeilijk om zich eraan te onttrekken en de situatie thuis te ontstijgen. Daarom is het van enorm belang dat ze kunnen meedoen, dat ze een sportclub hebben of naar muziekles gaan. Als een financiële situatie thuis zoveel stress veroorzaakt dat kinderen daardoor een stap verder in hun leven niet kunnen zetten, vormt dat voor mij als politicus een enorme stimulans om er iets aan te willen doen.”

 

“De medewerkers van woningcorporaties zien de problematiek achter de voordeur”

 

Beheersbaar
Pasklare oplossingen bestaan niet, benadrukt ze. En hoewel in Nederland iedereen zich zou moet kunnen ontwikkelen, dan lukt dat lang niet altijd. De wijkteams van WIJeindhoven die bij mensen over de vloer komen, beschikken over veel instrumenten om ondersteuning te bieden. De Stichting Leergeld, die met subsidie van de gemeente kinderen wil laten meedoen, bereikt ruim de helft van de kinderen die in armoede opgroeien en wil dat aantal laten groeien. Wethouder Richters: “Rond de zeventig procent van de cliënten van WIJeindhoven heeft problematische schulden. Als je daar niets aan doet, worden ze vanzelf hoger. De kunst is om allereerst te zorgen dat de boel beheersbaar wordt en op orde komt, om mensen zicht te laten krijgen op hun financiële situatie, en om hen te leren rond te komen met het geld dat er is. Budgetbeheer, schuldhulpverlening, beschermingsbewind- het zijn allemaal middelen om dat doel te bereiken. Maar het mag natuurlijk geen symptoombestrijding zijn. Uiteindelijk gaat het er om dat mensen de regie over hun eigen leven terugvinden.”

Ondersteuning bieden
Woonbedrijf is daarbij voor de gemeente een belangrijke partner, benadrukt wethouder Richters. “Een woningcorporatie staat dicht bij mensen, de medewerkers zien de problematiek achter de voordeur vaak al in een vroeg stadium ontstaan. Als de huur niet op tijd wordt betaald, bijvoorbeeld. Wacht je dan drie maanden, en ga je daarna over tot uitzetting? Of ga je met elkaar kijken of je goede ondersteuning kunt bieden, zodat je voorkómt dat een situatie onbeheersbaar wordt? Woonbedrijf doet dat goed. Ze zijn daar aan de Wal heel maatschappelijk betrokken.”

Flexibel zijn
De gemeente Eindhoven stuit momenteel op financiële grenzen en daar wordt ook wethouder Richters mee geconfronteerd. “Minder geld voor zorg en armoedebestrijding betekent bijsturen en goed nadenken als je keuzes moet maken,” zegt ze. “Wat helpt er nou echt? Is geld de goede manier, of moet er hulp in natura zijn? Een gratis busabonnement is voor ons een dure voorziening, maar hebben mensen er echt iets aan of gaan ze toch met de fiets? We proberen vanuit de gemeente om niet alleen te denken vanuit de regeltjes die wij hebben bedacht, maar om uit te gaan van wat mensen zelf willen en waar ze behoefte aan hebben. Dat betekent dat we flexibel moeten zijn, het experiment moeten aandurven. Binnenkort gaan we opnieuw inventariseren waar onze doelgroep behoefte aan heeft.”

Ingewikkeld
Maar het is een taaie materie. “Een van de grote problemen waar we tegenoplopen: de wetgeving is enorm ingewikkeld. Neem nou het toeslagenbeleid, er is voor mensen vaak geen touw aan vast te knopen. De regelingen waar de gemeente over beschikt, zijn allemaal losse onderdelen. We moeten mensen dus ook ondersteunen als ze hulp of ondersteuning willen aanvragen, want dat lukt hen niet altijd. Gelukkig hebben we in Eindhoven ook heel deskundige vrijwilligers die goed de weg weten.”

Kansen krijgen
Waar komt haar passie voor het onderwerp vandaan? “Dat zit een beetje in mij, denk ik. Ik ben opgegroeid in een gezin waar we het niet al te breed hadden, het kostenbewustzijn heb ik van mijn moeder geleerd. Ik vind het belangrijk dat mensen kansen krijgen om zich te ontwikkelen en ik word boos als ik zie dat mensen onrechtvaardig behandeld worden. Armoede, uitgesloten worden, heeft vaak te maken met onrechtvaardigheid. Het geeft me een enorme voldoening als ik maatwerk zie. Als ik bijvoorbeeld zie hoe iemand uit de financiële problemen wordt geholpen en op eigen kracht een opleiding gaat volgen.”

Favoriete plek in Eindhoven

“Ik woon al een jaar of tien in De Bergen, daar ben ik helemaal op mijn plaats. Het is een hele diverse wijk die een grote ontwikkeling doormaakt. En er zitten veel ondernemers die hart hebben voor mensen. Laatst was ik te gast bij ‘Eten met je Hart’, waar restaurants in de wijk zo’n honderd ouderen trakteerden op een lekkere lunch. En je ziet er zo’n mooie combinaties. Bij Dagbesteding Henrica maken cliënten producten die verkocht worden in de winkel Twinkelbel, en die twee zitten samen achter een mooie gevel, tussen de winkels. Dat vind ik nou leuk.”

Reactie toevoegen