“De tijd van groen gefröbel is voorbij”

09 oktober 2018
Mijn Eindhoven

“De tijd van groen gefröbel is voorbij”

W Magazine in gesprek met Jan van der Meer, sinds mei van dit jaar wethouder duurzaamheid, openbare ruimte en energie in Eindhoven voor GroenLinks. “We weten allemaal dat er werk aan de winkel is.”

"We hebben de afgelopen zomer allemaal de klimaatverandering in het gezicht gekeken"

Jan van der Meer is een gedreven man. Het gesprek is nauwelijks van start en hij springt al uit zijn stoel om op een metershoge kaart aan te wijzen hoe en waar Eindhoven groener kan. “Hier zie je de kaart van een fantastisch groene stad met een centrum als een steenwoestijn. Dat moet dus anders. Maar kijk eens goed - heeft ieder huis wat groen, een parkje, op zo’n driehonderd meter afstand? Dat zoeken we uit. En als het niet zo blijkt te zijn, ga ik me daarvoor inzetten."

Aardgasvrij in 2050

Nog niet eens zo heel lang geleden werd groen gedachtengoed weggezet als geitenwollensokkengedoe. Sinds de raadsverkiezingen in het voorjaar hebben bijna alle grote steden van Nederland een GroenLinks-wethouder met energie in hun portefeuille. Jan van der Meer beschouwt hen, en dus zichzelf, als de wegbereiders voor de energietransitie.

“In 2050 moet heel Nederland van het aardgas af zijn. Dat lijkt ver weg, maar dat is het natuurlijk niet. Er moet verschrikkelijk veel gebeuren en op het gebied van verduurzaming is Eindhoven echt geen uitblinker. Eigenlijk is dat raar. Alle ingrediënten zijn hier aanwezig om de stad op dat terrein te laten excelleren: een open houding, een innovatief klimaat en een mooie traditie van samenwerking. Maar er is bij de gemeente heel lang te weinig ambitie geweest.

De stad zit nog steeds in de overgang van een verzameling dorpen naar een echte grote stad, en dat schuurt. Er ligt hier in Eindhoven ook zóveel nadruk op innovatie dat ze op het gebied van duurzaamheid en elektrische mobiliteit wel eens vergeten om gewoon meters te maken. Ik zocht ooit een oplaadpaal voor mijn elektrische auto. Toen ik aan paar studenten vroeg waar die stond, zeiden ze: ‘Laadpaal? Man, we zijn hier al bezig met zonneauto’s!’ Die houding bedoel ik."

"Laadpaal? Man, we zijn hier al bezig met zonneauto's!"

 

Groene pareltjes

Van der Meer, afkomstig uit Mill, werkte acht jaar als wethouder duurzaamheid in Nijmegen. Voordat hij naar Eindhoven ging, was hij als warmteregisseur in de Metropoolregio Amsterdam drie jaar verantwoordelijk voor de samenwerking bij het vervangen van aardgas door warmtenetten. Hij is een erkend expert op zijn vakgebied, barst van de ideeën en schakelt in een gesprek moeiteloos tussen elektrisch rijden, groene daken, isolatie, restwarmte, zonnepanelen, warmtenetten, waterpompen, aardgasvrij bouwen en niet te vergeten: een groene binnenstad.

“In Eindhoven bestaat twintig procent van het centrum uit binnenhofjes en achterstraatjes, wist je dat? Twintig procent! Daar gebeurt momenteel niets mee, ze zien er allemaal even rommelig en onderkomen uit. Niemand ziet ze. En het zijn stuk voor stuk potentiële groene pareltjes.” 

Zijn grote klus is de energietransitie, “de megaopgave die nog steeds wordt onderschat”. In Eindhoven moeten honderdduizend huizen in honderd wijken van het gas af, rekent hij voor. “Eindhoven heeft niet veel geld, we hebben de subsidie van het rijk hard nodig. Als we die hebben, kan ik met een gerust hart gaan vertellen dat het de bewoners niets kost. Maar de hele operatie kan alleen lukken als woningcorporaties, netbeheerder en gemeente samen gaan opereren als één vastgoedbeheerder.

Onlangs is het Duurzaamheidspact getekend met de gemeente. Dat is een vergaande vorm van samenwerking met enorme consequenties. Alle partijen moeten hun investeringen op elkaar gaan afstemmen en bereid zijn om daarvoor desnoods hun planning voor de komende jaren helemaal om te gooien. Dat geldt ook voor de gemeente. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat in een wijk die net van het gas af is, de straat een jaar later weer open moet om de riolering te vervangen. De samenwerking is jong, die moet nog op gang komen. Maar ik begin de mensen hier te kennen en ik heb er veel vertrouwen in.”

"In 2050 moet heel Nederland van het aardgas af zijn"

Groot denken, meters maken – het zijn termen die tijdens het gesprek regelmatig terugkeren. Het gaat Van der Meer allemaal veel te traag. “De tijd van groen gefröbel is echt voorbij”, zegt hij. “We zijn verslaafd aan gas en olie en we zijn in oorlog tegen een onzichtbare vijand, de CO2 in de atmosfeer. Om die strijd te winnen, moeten we onze economie en onze manier van leven drastisch omgooien. Halve maatregelen zijn niet meer genoeg. Ik was laatst in een wijk waar één rijtjeshuis zonnepaneeltjes op het dak kreeg en drie straten verder nog één. Waarom niet meteen die hele straat, denk ik dan. Ook corporaties denken soms nog in kleine stapjes. Voor dat soort inefficiënte geldweggooierij is echt geen ruimte meer.” 

Favoriete plek in Eindhoven

De Medina, vlakbij het centrum. “Geweldige plek. Bij de kapper daar staan palmbomen! Dit is de nieuwe manier van bouwen, een schoolvoorbeeld van wat je in een binnenstad met groen kan doen. Als we langzaamaan een mediterraan klimaat krijgen, moet daar bij nieuwbouw rekening mee gehouden worden. Hier is dat gebeurd, en dan komen de ideeën vanzelf. Je zou al dat groen verder kunnen doortrekken, langs de DELA, tot aan de Dommel vijftig meter verder. Straattegels eruit, soort vlondervloer erin en dan een jungleloopbrug over de rivier die uitkomt bij de Stadsbrouwerij en Zarzo. Misschien nog een strandje en horeca bij de Dommel? Moet je eens zien hoe dat dooie hoekje opknapt.”

Reactie toevoegen